سوزان سۆلۆمۆن؛ پێشەنگ لە زانستی بەرگەهەوادا

سوزان سۆلۆمۆن لەدایکبووی: ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٥٦ ئەمڕۆ ساڵڕۆژی لەدایکبوونی سوزان سۆلۆمۆنە، کیمیاکاری پسپۆڕی ئەمریکایی لە بەرگەهەوای زەویدا، کە لێکۆڵینەوەکانی تێگەیشتنمانی لەسەر بەرگەهەوای زەوی گۆڕی.

بۆچی بەناوبانگە؟

• سەرپەرشتی و ڕێبەریی ئەو توێژینەوەیەی کرد کە ڕوونی کردەوە بۆچی کونی ئۆزۆنی جەمسەری باشوور لە هەموو بەهارێکدا دروست دەبێت.

• کارەکانی دەریخست کە کلۆرۆفلۆرۆکاربۆنەکان (CFCs) لە چینی بەرگەهەوای ستراتۆسفێری ساردی جەمسەری باشووردا دەردەچن و ئۆزۆن لەناو دەبەن.

• دۆزینەوەکانی بەڵگەی زانستیی گرنگیان پێشکەش کرد، کە پێشنیاری کۆتاییهێنانی قۆناغ بە قۆناغی CFC لە ئاستی جیهاندا بە ڕێگەی پرۆتۆکۆڵی مۆنتریالەوە دەکەن.

ڕێزلێنانی گەورە:

• وەرگری مەدالیای نیشتمانیی زانست (١٩٩٩).

• خەڵاتی کرافۆرد (٢٠١٨)ی پێ بەخشرا بەهۆی بەشدارییە پێشکەوتووەکانی لە زانستی بەرگەهەوادا.

ڕاستییەکی سەرنجڕاکێش: سوزان سۆلۆمۆن سەرکردایەتیی گەشتە زانستییەکانی بۆ ئەنتارکتیکا (جەمسەری باشوور) کرد، لەوێ بەڵگەی کۆ کردەوە کە یەکێک لە گرنگترین نهێنییە ژینگەییەکانی سەدەی بیستەمی ڕوون کردەوە، کە هۆکاری کونی ئۆزۆنە. سوزان سۆلۆمۆن بە ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکان لە جەمسەری باشووردا سەلماندی کە کلۆرۆفلۆرۆکاربۆنەکان (CFCs)، ئەتۆمەکانی کلۆر لە بەرگەهەوای زەویدا بەسەر جەمسەری باشووری زۆر سارددا ئازاد دەکەن. ئەم ئەتۆمانەی کلۆر مۆلیکولەکانی ئۆزۆن لەناو دەبەن، ئەمەش دروستبوونی کونی ئۆزۆنی جەمسەری باشوور لێ دەکەوێتەوە. بە زمانی سادەتر: ئەو نهێنییەی چارەسەر کرد کە بۆچی چینی ئۆزۆنی پارێزەری زەوی لەسەر جەمسەری باشوور (ئەنتارکتیکا)دا هەموو بەهارێک نامێنێت.